حسن پيرنيا ( مشير الدوله )
2412
تاريخ ايران باستان ( تاريخ مفصل ايران قديم ) ( فارسى )
بود سخت و شديد العمل . بنابراين اشخاصيكه طرف بغض يا غضب او ميشدند ، براى امنيّتشان چارهاى ديگر جز تحريك مردم و نجباء بانقلاب نداشتند . اين دفعه اردوان نزد عزّت « 1 » پادشاه دستنشانده آديابن ، كه مذهب موسوى را پذيرفته بود ، رفت ( فلاويوس ، همانجا ) . بعد از اين قضيّه ، مجلس مهستان او را از سلطنت خلع كرده كيننام « 2 » يا كينناموس « 3 » نامى را بجاى او بر تخت نشاند ، ولى عزّت با اردوان همراهى كرد و مجلس مهستان جواب داد ، كه كيننام هم اشكانى است و نميتوان حقّ او را انكار كرد . مشكلاتى در اين وقت بين شاه سابق و لاحق رويداد ، ولى كينناموس با اردوان كنار آمد ، به اين ترتيب ، كه اردوان را دوباره بتخت خواند و ، وقتى كه او آمد ، استعفاء كرده تاج را از سر خود برداشت و بر سر او نهاد . در اين موقع اردوان به تمام دشمنانش عفو عمومى بخشيد و عزّت هم امنيّت آنها را ضمانت كرد . اگرچه واضح است باز براى احتراز از سوء تفهيم توضيح ميكنيم ، كه عزّت پادشاه آديابن دستنشانده دولت پارت بود « 4 » . شورش سلوكيّه از وقايع سلطنت اردوان اين بود ، كه شهر سلوكيّه ، دوّم شهر دولت پارت ، بر اثر انقلاب دوّم پارتيها و رفتن اردوان نزد عزّت شورشى برپا كرد و خود را مستقل خواند . جهات اين شورش و قيام را نميدانيم ، ولى گمان ميرود ، كه شهر يونانى ، چون ضعف دولت پارت را ديده ، قطع كرده ، كه در اين زمان موقع تجزيهء پارت در رسيده و وقت است ، كه سلوكيّه از دولت مزبوره جدا شود ( تاسىتوس ، سالنامهها ، كتاب 11 ، بند 8 - 9 ) . مخصوصا بايد در نظر داشت ، كه سلوكيّه از تابعيّت پارت هيچگاه راضى نبود . امّا اينكه ميخواسته بكلّى مستقل شود ، يا در تحت حمايت روم داراى استقلال داخلى بيشترى گردد ، معلوم نيست . بهرحال يونانيها در 40 م . قيام كرده خودشان را جامعهء مستقلّى دانستند . از طرف ديگر ديده نميشود ، كه روميها كمكى به آنها كرده باشند ، زيرا مايل نبودند عهدى را ، كه با اردوان بسته بودند ،
--> ( 1 ) - Izates . ( 2 ) - Kinnam . ( 3 ) - Kinnamus . ( 4 ) - بعضى عقيده دارند ، كه عزّت از ايزد آمده . اگر چنين باشد ، بايد با الف نوشت .